Zobaczyć Neapol i ... żyć

Żyć tak bardzo. Ciekawe, że to, co mnie porusza w południowych Włoszech to stosunek do śmierci - może nie brak strachu, ale próba oswojenia się z tym tematem i normalizacji. Rok temu w Palermo odwiedziłam katakumby kapucynów, gdzie powieszone były setki ich (częściowo) zachowanych ciał. Niedawno w Neapolu zobaczyłam wiele kapliczek na ścianach kamienic, które zawierały zdjęcia zmarłych. Czytałam o cmentarzu, gdzie w odsłoniętych grobach są widoczne kości czaszek i inne. Podziwiałam też rzeźbę "Chrystus spowity całunem" Giuseppe Sanmartino, która była wyjątkowo realistyczna i drobiazgowo wykonana. Żałuję, że nie zdążyłam zobaczyć "Piety" autorstwa Jago. O tym niezwykłym, współczesnym artyście dowiedziałam się dopiero z książki, kiedy miałyśmy już zaplanowane inne aktywności. 

 

To, co zapamiętam z Neapolu to na pewno hałas, trąbienie kierowców niekoniecznie ze złości, ale po prostu, żeby zaznaczyć swoją obecność. 

 

Dziewczynę, która oprowadzała nas po Baptysterium San Giovanni in Fonte i robiła to po angielsku pierwszy raz w życiu. Bardzo się stresowała, choć zupełnie niepotrzebnie, szczególnie przy mnie, bo jej angielski i tak był nieporównanie lepszy niż mój. 

 

Małą Włoszkę, którą mężczyzna (chyba ojciec) podrzucał do góry i mówił wesoło: "Grazie mille! Grazie mille!", a ona się śmiała. 

 

To, jak Włosi wymawiają literę R. Tak wyraziście. I w ogóle ich melodyjny język. 

 

Zachwyt J, kiedy zobaczyła w pałacu w Casercie ogromne neapolitańskie szopki. 

 

Smak lodów cytrynowych w zamrożonej skórce cytryny w ogrodzie w Sorrento. 

 

Kolorowe skrzydła aniołów na obrazach w Muzeum Capodimonte. 

 

Współczucie wobec ludzi i zwierząt zasypanych popiołem po erupcji Wezuwiusza w 79r. w Pompejach. Zachowanych na zawsze (na zawsze?). Na długo. Zachowanych do dziś w mało zmienionym stanie.

Słodki jak sól

Przygotowując się do wyjazdu, czytam dobrze napisany reportaż Piotra Kępińskiego "Neapol słodki jak sól". Podzielę się fragmentem: 

 

"Antropolodzy od lat twierdzą, że niektórzy gangsterzy (jak ci, którzy chcieli wykraść posąg świętego Januarego) zapożyczają wiele z filmów, seriali i książek. Nasycają swój świat dialogami i anegdotami wziętymi z popularnych dzieł. Tak było trzydzieści i czterdzieści lat temu. Tak jest obecnie. Bywają wśród nich prawdziwi erudyci. Augusto La Torre, szef klanu Mondragone, jest znawcą dzieł Carla Gustava Junga i Sigmunda Freuda. Interesują go także filozofia postmodernistyczna, antropologia i teoria filmu. Podczas jednej z mów procesowych cytował z pamięci fragmenty dzieł Jacques'a Lacana. Inny wpływowy gangster, zmarły niedawno na zawał serca Tommaso Prestieri, był wielkim miłośnikiem sztuki. Pasquale Galasso kolekcjonował starodruki, Luigi Vollaro zaś w swojej willi na honorowym miejscu powiesił obraz ulubionego malarza - Botticellego. 

 

Wszystkich chyba przebił Raffaele Cutolo, zmarły w roku 2021 szef odłamu kamorry La Nuova Camorra Organizzata. Ten krwawy bandyta, mający na sumieniu wiele morderstw i porwań, po godzinach pisywał wiersze. Próbował nawet wydać je w roku 1980, w legalnie działającej oficynie, ale sędziowie zablokowali druk książki. (Na dwa lata przed śmiercią udało mu się opublikować zbiór Poesie dal carcere - Poezje z więzienia). Zwolennicy Cutola uważali go za postać barwną i charyzmatyczną. Mówili, że posiadał moce nadprzyrodzone i wskrzeszał zmarłych. Według wrogów był tylko szkodliwym psychopatą, histerykiem i megalomanem, który marnował pokolenia młodych neapolitańczyków."

 

Mit mafiozy-romantyka? Połączenie kryminału, nowobogactwa i demonstracyjnej religijności. Omnipotencja do kwadratu. Do tego piękne zabytki, widoki i góry śmieci. Neapol - będzie ciekawie.

Gwóźdź

Budzisz się, a za oknem świeci ostre słońce. Czujesz ulgę, że skończyła się zima. Dobrze zaczynasz dzień, zapach kawy jest bardzo przyjemny. Ale poranne słońce często oznacza delikatne ukłucia nad okiem. Jest takie miejsce nad prawym okiem, po lewej stronie, bliżej kącika, pomiędzy powieką a brwią. Dopóki kłuje lekko, starasz się to ignorować. Dzień toczy się dalej, ból staje się mocniejszy, ale wciąż przerywany. Jakby ktoś wbijał szpilkę i wyciągał - wtedy jeszcze da się funkcjonować. Prawe oko wprawdzie jest już większe i powoli zaczynają cię drażnić światła i zapachy, ale jeszcze dajesz radę. Po południu przychodzi moment, w którym szpilka zmienia się w gwoźdź. Nie ma już przerw w bólu, który jest ostry, przeszywa oko i czaszkę, promieniuje na czoło i nos. Chce ci się rzygać. Nie możesz patrzeć przed siebie, tylko w dół. Masz ochotę wydłubać sobie oko, żeby tylko to się skończyło. Marzysz o przyłożeniu lodu do głowy w ciemnym pokoju. Ale jesteś przecież w pracy, musisz skupić się na innych osobach. Rozmawiasz z kimś, patrzysz mu w oczy, słuchasz o jego ważnych sprawach. Czekasz do przerwy między sesjami. Bierzesz tabletkę, która - masz nadzieję - pozwoli ci przetrwać. Skutkiem ubocznym jest senność, mdłości, ucisk w szyi i ramionach. To mocny lek, ale najważniejsze, że prawie zawsze pomaga. Po jakiejś godzinie lub dwóch gwóźdź opuszcza oko. I tak np. 15 razy w miesiącu. To właśnie migrena. 

Ten czas w roku, na który zawsze czekam

 

Rajska 1

Przez całe lata nie chodziłam do biblioteki. Być może dlatego, że kompulsywnie kupuję książki. Im bardziej J. podkreśla, że nie ma już na nie miejsca, tym większą mam ochotę to robić (jak dziecko, które czyta pod kołdrą w czasie, gdy powinno już spać i myśli, że robi rodzicom na przekór).

 

Ostatnio pisząc artykuły, potrzebuję zajrzeć do różnych książek, poszukać w nich inspiracji i dlatego bywam w dużej bibliotece na starym mieście. Przypomniało mi się, jaka atmosfera panuje w takich miejscach. Jest cicho, trochę jakby świat zamarł. Słychać echa głosów na klatce schodowej i delikatny pomruk tramwajów. Panie są bardzo poważne, tak poważne, jak potrafią być tylko bibliotekarki w średnim wieku. Pachnie starym papierem. Czasem mija się jakąś osobę o dociekliwym spojrzeniu albo pogrążoną w myślach.

 

A czytelnia to już wyższy stopień wtajemniczenia! 

 

Nieprzyjemny jest tylko pierwszy moment, kiedy zdaję sobie sprawę, przez ile rąk przeszły te egzemplarze. Ale po chwili godzę się z tym. Tak jak z faktem, że coraz częściej jestem "psycholożką" zamiast "psychologiem". Niech będzie, poddaję się temu.  

Tęsknię, babciu

chcę znów mieć dziesięć lat

być obudzona przez ciebie za wcześnie

w upalny dzień wakacji

chcę mieć dwadzieścia lat i usłyszeć w nocy

- idź już spać, kto siedzi o tej porze -

 

chcę zamknąć oczy i zobaczyć tamten dom

dorastać powoli

w dobry sposób

studiować mechanikę i budowę marzeń 

Przewroty

Czasem superwizja wymaga ode mnie pomyślenia o kimś w zupełnie inny sposób. Niby nic nadzwyczajnego, ale tylko pozornie. Te przewroty umysłowe przypominają mi próbę odkodowania nieznanego pisma albo zrozumienia nieodkrytej kultury. Czy miejsca we wszechświecie, gdzie załamują się znane prawa fizyki. To tak, jakbym miała uwierzyć, że słońce jednak obraca się wokół ziemi. Najpierw pojawia się bunt i złość, a potem rozlewa się we mnie jakiś rodzaj ciepła i ulgi.

To, jak inaczej ktoś myśli, fascynuje mnie od bardzo dawna. Jak również to, co może wyjść ze wspólnych rozważań.

Najbardziej przejmujące fragmenty mojej pracy są wtedy, kiedy myślę: "byłam w podobnym miejscu, wiem, jak to jest". 

Lubię wierzyć, że druga osoba będzie chciała sobie pomóc. I towarzyszyć jej w dojrzewaniu.

Nieznajomy w komunikacji miejskiej

wspominam ten niezręczny moment

gdy przez ramię zaglądałeś mi do książki

o wyprawach kobiet w Himalaje

 

co czuły, gdy spadały z lodowych wierzchołków

gdzie przyjemność i zimno

mieszają się z końcem

 

czy zastanawiałeś się nad tym razem ze mną

nie chciałam cię wypłoszyć

udawałam, że nie widzę jak czytasz i oglądasz zdjęcia

a słońce przez szybę ogrzewa policzek

Pamięć

pożyczysz mi książkę na wieczne nieoddanie?

obiecuję, nie będę czytać przy jedzeniu

a podkreślać tylko ołówkiem, nigdy długopisem

 

mam w sobie obszary aktywne sejsmicznie

potrzebuję wyciszenia, które daje papier

 

moje uszkodzone przez traumy hipokampy

będą pamiętać twoją twarz do końca 

Jesień

podobno przed śmiercią się poprawia

pojawia się lekki uśmiech

trochę kolorów zapowiadających ciszę

 

na gołych gałęziach

krople ulgi

 

tylko grzybnia pod ziemią

nie daje za wygraną 

Wyparcie

przez chwilę była wiosna

nikt nie miał depresji

nikt nie miał ciężkiego dzieciństwa

stanów lękowych

nikt niczego nie odkładał na później

 

na drzewach kwitły magnolie

niektóre miały brązowe plamy

ale nawet to nie niszczyło obrazu tej chwili

 

myślałam jak zachować go w pamięci jak najdłużej

przed kolejnym skurczem żołądka

wstrzymaniem oddechu

 

chyba ćwiczyłam życie

jak przełknąć te uczucia

i nie zwymiotować

 

magnolia była naprawdę piękna 

Kolczyki z wiśni

w lipcową, upalną niedzielę ulice Krakowa są puste

przynajmniej na Prądniku Czerwonym

kłębiące się w oddali chmury przepowiadają burzę

 

wspominam lato u babci

 

kolano zdarte po upadku na betonie i zrobiony przez nią opatrunek

okręciła mi bandażem całą nogę, chociaż nie było takiej konieczności

pamiętam kolczyki z wiśni

i bluzkę zawijaną pod biustem, udając że coś tam jest

pamiętam zapach kopru, czekoladki Delfina

wypieki z piachu i błota, świat na niby

psy, które uciekały z podwórka przedostając się pod bramą

ich cenną wolność i nieodzowność powrotu z podkulonym ogonem

zabawy w dom i życie, zabawy w problemy i oswajanie śmierci

myjąc kamienie wkopane w ziemię i udając, że to groby bliskich

 

wspominam to, co dobre, czując wdzięczność i ból

odkrywam potrzebę zabawy i beztroski

czystej radości

którą można zbierać jak okruchy po ulubionym cieście